Hoe werkt ransomware: dit moet je weten over gijzelsoftware
Hoe werkt ransomware precies? Een cybercrimineel verspreidt via e-mail of schadelijke websites een bestand of link die, eenmaal geopend, automatische installatie van kwaadaardige software in gang zet. Deze ransomware versleutelt belangrijke bestanden van het slachtoffer en vraagt vervolgens losgeld in ruil voor het ontsleutelen van deze data. Slachtoffers krijgen daarna vaak een melding met instructies voor betaling, meestal in cryptovaluta.
Hoe werkt ransomware: uitleg over de werkwijze en verspreiding
Ransomware kan zich via verschillende wegen verspreiden, zoals phishing-mails, kwaadaardige bijlagen, of het downloaden van foute software van onbekende websites. Zodra het besmette bestand wordt geopend, zal de ransomware zichzelf installeren zonder dat je het doorhebt. Daarna scant het programma naar persoonlijke en belangrijke gegevens op je apparaat.
Deze gegevens worden vrijwel direct versleuteld, waardoor je als gebruiker de bestanden niet meer kunt openen of lezen. Zonder een speciale decoderingssleutel worden deze gegevens ontoegankelijk. De dreiging en schade worden groter wanneer je denkt dat je belangrijke bestanden voor altijd kwijt bent.
De crimineel vraagt vervolgens losgeld in ruil voor het ontsleutelen van de bestanden. Instructies voor betaling zijn bedoeld om slachtoffers snel te laten betalen, vaak in cryptovaluta zodat transacties niet te traceren zijn. Op deze manier houden cybercriminelen hun activiteiten anoniem.
Wil je meer weten over de technische achtergrond van dit soort cyberaanvallen? Lees dan ook onze pagina over wat is malware en krijg inzicht in verschillende soorten schadelijke software.
De technieken achter ransomware en herkenbare signalen
Cybercriminelen zetten slimme technieken in, zoals social engineering, exploitkits en drive-by downloads om ransomware te verspreiden. Social engineering betekent dat criminelen proberen je te misleiden tot het openen van een besmette bijlage of link. Met exploitkits zoeken ze automatisch naar bekende kwetsbaarheden in je software.
Drive-by downloads zijn downloads die vanzelf op je apparaat komen als je een geïnfecteerde website bezoekt, zonder dat je iets hoeft aan te klikken. Hierdoor kan ransomware zich ook verspreiden als je simpelweg de verkeerde webpagina bekijkt.
Signalen dat er sprake is van ransomware zijn bijvoorbeeld een plotseling trage computer, onbekende bestanden die qua naamgeving veranderd zijn of een vreemde extensie hebben, of notificaties dat bestanden zijn geblokkeerd. Vaak wordt er ook een losgeldbrief zichtbaar waarin je instructies krijgt voor betaling.
Zorg dat je alert bent op verdachte e-mails of downloads en train collega’s of huisgenoten hierin. Op onze pagina wat is phishing lees je meer over deze valstrikken.
Wat gebeurt er na besmetting met ransomware
Nadat ransomware je apparaat heeft besmet, verschijnt er in de meeste gevallen een melding of pop-up die je informeert dat je bestanden gegijzeld zijn. Hierin staat uitgelegd hoeveel losgeld je moet betalen en binnen welk tijdsbestek je dat moet doen. Meestal gebeurt dit via een moeilijk te traceren cryptovaluta, zoals bitcoin.
De criminelen zetten druk door te dreigen met permanent verlies van belangrijke data als je niet snel betaalt. In sommige gevallen verhogen ze het bedrag naarmate de tijd verstrijkt. Helaas biedt het betalen van losgeld geen enkele garantie dat je je gegevens daadwerkelijk terug krijgt.
Verder kunnen criminelen na betaling besluiten om opnieuw toe te slaan, of je gegevens alsnog online te lekken. Daarom adviseren experts om nooit in te gaan op de eisen van cybercriminelen, wat het risico op vervolgincidenten verlaagt.
Meer weten over veilig omgaan met bestanden en data? Check dan onze uitleg over hoe maak ik een backup.
Hoe werkt ransomware voorkomen en wat kun je doen bij een aanval
Ransomware voorkomen begint met het regelmatig updaten van al je software, dus niet alleen je besturingssysteem maar ook programma’s zoals browsers en plugins. Maak daarnaast altijd automatische back-ups van je belangrijkste gegevens. Zo kun je bij besmetting teruggrijpen op een schone versie van je data.
Open verder nooit zomaar verdachte e-mailbijlagen of klik niet op onbekende links, zeker niet als een bericht onverwacht komt. Let op vreemde afzenders of rare bestandsnamen. Installeer betrouwbare antivirussoftware en een goede firewall als extra bescherming.
Ben je toch slachtoffer geworden? Ontkoppel dan direct je apparaat van het internet en andere netwerken om verdere verspreiding te voorkomen. Meld het incident bij je organisatie of een specialist en probeer je data te herstellen met een back-up. Probeer nooit zelf de ransomware te verwijderen als je niet zeker weet wat je doet.
Lees op wat is een firewall hoe een firewall kan helpen bij de bescherming tegen ransomware.
Ransomware melden en juridische stappen ondernemen
Bij een ransomware-besmetting is het verstandig om direct aangifte te doen bij de politie. Meld het incident ook bij het Nationaal Cyber Security Centrum of je eigen IT-afdeling zodat andere systemen snel gewaarschuwd kunnen worden. Vergeet niet dat bedrijven in sommige gevallen verplicht zijn om datalekken te melden, bijvoorbeeld aan de Autoriteit Persoonsgegevens.
Betaal nooit direct het losgeld, want hiermee houd je de cybercriminelen in stand en je hebt geen enkele zekerheid dat je data wordt teruggegeven. Laat altijd onderzoek doen naar het incident om toekomstige aanvallen te voorkomen.
Weet ook dat er juridische consequenties kunnen zijn rondom privacy en meldplicht. Op onze pagina over wat is ransomware lees je alles over de juridische aspecten van ransomware-aanvallen.
Goed voorbereid zijn helpt om schade te beperken. Blijf op de hoogte van de nieuwste dreigingen en weet: als je begrijpt hoe werkt ransomware, kun je veel beter voorkomen dat je slachtoffer wordt van deze cybercriminaliteit.